Tự ý quay phim, chụp ảnh người khác khi chưa có sự cho phép có vi phạm pháp luật không?
(Ảnh minh họa)
Câu hỏi
Xin chào quý cơ quan, tôi có câu hỏi như sau:
Cuối tuần vừa rồi, tôi cùng chồng đưa các con đi khu vui chơi. Buổi trưa, gia đình tôi ghé vào một quán ăn rất nổi tiếng để ăn trưa. Lúc gia đình tôi đi vào thì một gia đình khác đang đi ra. Con họ chạy đụng phải tôi nên làm rớt que kem. Gia đình kia bắt tôi mua đền, nhưng tôi không đồng ý vì là cháu bé đụng phải tôi trước. Đôi bên cự cãi một lúc thì gia đình kia cũng bỏ đi.
Tối đó, tôi lướt mạng thì vô tình thấy hình ảnh gia đình mình bị người cha kia lén quay lại và đăng lên mạng với những lời lẽ bịa đặt và khiếm nhã. Tôi đã vào phần bình luận, đề nghị gỡ ngay clip đó thì người đàn ông kia thách thức rằng ông ta đăng clip cho vui, có giỏi thì kiện đi.
Xin cho hỏi, tự ý quay phim, chụp ảnh người khác khi chưa có sự cho phép có vi phạm pháp luật không? Tôi có thể kiện ông ta không?
Trả lời:
Xin chào chị,
Căn cứ theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh như sau:
“Điều 32. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh
1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.
Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.
Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
2. Việc sử dụng hình ảnh trong trường hợp sau đây không cần có sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ:
a) Hình ảnh được sử dụng vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng, bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh.
3. Việc sử dụng hình ảnh mà vi phạm quy định tại Điều này thì người có hình ảnh có quyền yêu cầu Tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.”
Theo đó, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình và việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Như vậy, hành vi quay phim, chụp ảnh khi chưa có sự đồng ý của người khác và không thuộc các trường hợp ngoại lệ là một hành vi vi phạm quyền cá nhân về hình ảnh và quyền riêng tư, bí mật cá nhân.
Trong trường hợp cố tình sử dụng hình ảnh của người khác mà không có sự đồng ý của người đó nhằm mục đích xúc phạm danh dự, nhân phẩm người đó, tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đơn cử, theo Khoản 3, Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử: Mức phạt cho tổ chức có hành vi “thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân khác mà không được sự đồng ý hoặc sai mục đích theo quy định của pháp luật” là phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Đối với cá nhân nếu có hành vi vi phạm, mức phạt sẽ bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức (Khoản 3, Điều 4, Nghị định 15/2020/NĐ-CP), tương đương mức phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng.
Đồng thời, Bộ luật Dân sự 2015 quy định uy tín, danh dự, nhân phẩm của công dân được pháp luật bảo vệ. Nếu cá nhân bị lộ hình ảnh, thông tin ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm hoặc thiệt hại khác thì có thể yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai, yêu cầu bồi thường hoặc khởi kiện lên Tòa án theo quy định pháp luật để yêu cầu bồi thường.
Do đó, khi chị phát hiện mình và gia đình bị quay lén và đăng lên mạng, chị có thể lưu lại bằng chứng qua việc yêu cầu văn phòng thừa phát lại lập vi bằng, ghi nhận chứng cứ pháp luật. Sau đó, sử dụng chứng cứ này để tố cáo hoặc khởi kiện đến cơ quan có thẩm quyền.
Xin chào chị và chúc chị cùng gia đình nhiều sức khỏe./.
Bích Thủy